علی مطهری؛ اصولگرا، اصلاح‌طلب یا مطهری ثانی؟

ابراهیم احمدیان

در این چند ساله نام علی مطهری فرزند آیت الله مرتضی مطهری به سبب نظرهای خاص او در پاره‌ای موضوعات و نیز انتقادهای مکررش از وضعیت آزادی بیان در کشور و گلایه‌ از برخی ارکان و قوای نظام اسلامی، هر از گاهی بر سر تیتر روزنامه ها و خبرگزاریهای ایرانی ظاهر شده است. در آخرین خبر اواخر سال گذشته حمله فیزیکی برخی مخالفانش به او، هنگامی که برای یک سخنرانی در دانشگاه شیراز به این شهر رفته بود، باری دیگر نام «علی مطهری» را بر سر زبانها انداخت.

این نماینده پنجاه و هشت ساله مجلس ایران، فرزند آیت الله مرتضی مطهری است که از یاران نزدیک امام خمینی بود و در همان سالهای پیروزی انقلاب به دست گروه فرقان ترور شد و از او با عنوان تئوریسین انقلاب ۵۷ ایران یاد می کنند. علی مطهری، از حدود هشت سال پیش که در حوزه انتخابیه تهران به مجلس راه یافت، همواره چهره ای منتقد نسبت به بخشهایی از سیاست‌های نظام از خود نشان داده است، اما نقدهای صریح و جدی‌اش از سال ۸۸ آغاز شد؛ زمانی که معترضان به نتیجه اعلام شده انتخابات ریاست جمهوری به خیابان آمدند و روزهای متمادی میان آنها و هواداران کاندیدای پیروز و نیروهای انتظامی برخوردهایی روی داد و سرانجام دو کاندیدای معترض محکوم به حصر خانگی شدند.
در ایران، مطهری به داشتن نظراتی مشهور است که به ظاهر سازگاری چندانی با هم ندارند و این موضوع حتی دستمایه طنز برخی طنزنویسان ایرانی شده است. او از طرفی، برخی سیاستهای نظام در عرصه‌هایی مانند آزادی بیان را نقد می‌کند و از طرفی دیگر، در موضوعاتی مانند آزادیهای اجتماعی، قائل به کنترل و نظارت دولتی است و حتی از دولت نیز جلوتر است. مطهری بارها از نحوه برخورد با معترضان انتخاباتی انتقاد کرده و در ماجرای حصر، خواستار رفع آن شده. او این نظر را که معترضان عامل بیگانه و برانداز بوده اند، نمی‌پذیرد و در این باره می‌گوید: «من اصلا قائل به فتنه داخلی نیستم. قائل به فتنه‌اي كه قبلا طراحي شده باشد نيستم، بلكه مجموع عملكرد طرفين، فتنه را آفريد. اين طور نبود كه یک گروه منسجمی به دنبال براندازی نظام بودند. به طور كلي غیر از گروه‌هایی مثل پژاک و منافقين، گروه برانداز نداريم.» به نظر او هیچ مقامی در نظام نیست که نتوان عملکرد او را نقد کرد. درباره رهبری، معتقد است که تبعیت از او تنها در احکام حکومتی واجب است و در سایر موضوعات می‌توان نظری مخالف نظر رهبری داشت. مجلس خبرگان و حتی مجلس شورای اسلامی ـ مجلسی که خود مطهری عضو آن است ـ بارها هدف انتقادهای او قرار گرفته‌اند. گروه موسوم به «اصلاح طلبان» و بخش قابل توجه از فرهیختگان و طبقه متوسط جامعه ایرانی، با مواضع مطهری موافقند و او را در کنار خود می دانند.
اما نظرات دیگر مطهری، او را در کنار جناحی قرار می‌دهد که گروه به اصطلاح اصول‌گرایان نیز در شمار آن است. مطهری به شدت به حجاب اجباری باور دارد و معتقد است که حکومت باید با متخلفان حجاب اسلامی، برخورد کند. چند ماه پیش وقتی شخصا از زنانی که به گفته او حجاب کامل اسلامی را مراعات نمی کنند، در خیابانهای تهران عکاسی کرد و برای نشان دادن اعتراض خود نسبت به کوتاهی دولت در برخورد با بدحجابی، عکسها را در مجلس ایران به نمایش گذاشت، ماجرا به رسانه‌ها کشیده شد و بازتابی وسیع در فضای مجازی پیدا کرد. او در حوزه هایی مانند سینما و نشر کتاب نیز نظراتی مشابه این دارد و قائل به ضرورت هدایت و دخالت حکومت اسلامی است. پدرش آیت الله مطهری در برخی آثار خود از کتابهایی با عنوان «کتب ضلال»(یا کتب ضاله به معنای کتابهای گمراه کننده) نام برده و گویا علی مطهری سخت به این نظر پدر پایبند و معتقد است که باید از نشر چنین کتابهایی در سطح عمومی جامعه جلوگیری کرد. او می‌گوید: « خیلی از کتاب‌های کمونیستی یا کتاب‌های بهائیان یا وهابیان برای مردم عادی جزء کتب ضلال به شمار می‌رود.»
مطهری خود نیز بر این حقیقت واقف است که گاهی نظرات او متناقض‌ به نظر می‌رسند؛ هرچند تناقض را نمی‌پذیرد. او در این باره می‌گوید: «شاید وجه اشتراک من با اصلاح‌طلبان همین تاکید بر آزادی بیان باشد و وجه اختلافم با آنها در همین حوزه آزادی‌های اجتماعی است و وجه اختلاف من با اصولگرایان بحث آزادی بیان است که به نظرم آنها اهمیت لازم را به این موضوع نمی‌دهند و وجه اشتراکم با آنها در زمینه آزادی‌های اجتماعی و مسائل فرهنگی است و در اینجا به آنها نزدیک می‌شوم.» مطهری خود را نه اصولگرا و نه اصلاح طلب می‌داند و معتقد است که راهی میانه و مطابق آموزه‌های دینی برگزیده و حتی تصریح دارد که نظراتش از آثار پدرش آیت الله مطهری الهام می‌گیرند: «از همان ابتدای شهادت ایشان تا به امروز، همیشه در حال تدوین يا كار كردن روي آثار ایشان بوده‌ام و هرجا که خواسته‌ام وارد یک مسئله فکری و فرهنگی بشوم به طور طبيعي و گاهي ناخودآگاه آن معانی در ذهنم زنده می‌شود و همانها را دنبال می‌کنم. لذا نگاه من به مسئله آزادی بیان، حجاب، رسانه و مانند اینها بيشتر ناشي از تفکر شهید مطهری است.»
با این همه، به نظر می‌رسد که همراهی مطهری با اصلاح‌طلبان، بنیادی‌تر است. او در مبحث آزادی‌های سیاسی و مسئله ضرورت نقد رفتار ارکان حکومت با اصلاح‌طلبان هم‌اندیشه است ولی همراهی‌اش با اصول‌گرایان، بیشتر در مبحث آزادی‌های اجتماعی و مذهبی و مسائل جزئی و پیش پا افتاده است. گویا برخی تندروان داخلی از جمله کسانی که نیروهای خودسر خوانده می‌شوند نیز این نکته را دریافته‌اند و علی رغم همراهی مطهری در موضوعاتی مانند حجاب با آنان، هیچ‌گاه او را از خود ندانسته اند.
سال گذشته او در نامه‌ای با انتقاد از مجلس نهم، آن را یک استثنا در میان دوره‌های دیگر خواند و تصریح کرد که با توجه به فضای سال ۹۰ ، غالبا طیفی خاص موفق شده‌اند به مجلس راه یابند و مشکل مجلس فعلی همین است و «به ‌امید خدا مجالس آینده چنین نخواهد بود و دفاع از حقوق ملت را در رأس کار خود قرار خواهند داد.» اینک انتخابات مجلس شورای اسلامی در راه است و باید دید که آیا فرزند آیت الله مطهری باری دیگر تایید صلاحیت می‌شود.

در این چند ساله نام علی مطهری فرزند آیت الله مرتضی مطهری به سبب نظرهای خاص او در پاره‌ای موضوعات و نیز انتقادهای مکررش از وضعیت آزادی بیان در کشور و گلایه‌ از برخی ارکان و قوای نظام اسلامی، هر از گاهی بر سر تیتر روزنامه ها و خبرگزاریهای ایرانی ظاهر شده است. در آخرین خبر اواخر سال گذشته حمله فیزیکی برخی مخالفانش به او، هنگامی که برای یک سخنرانی در دانشگاه شیراز به این شهر رفته بود، باری دیگر نام «علی مطهری» را بر سر زبانها انداخت.به بهانه سالگرد شهادت استاد مطهری:

مطالب مرتبط
منتشرشده: 6
  1. شماس می گوید

    اقای مطهری یک راست هستند دیدگاهی پسا اصلاح طلبی و اصول گرایی
    در واقع فردی با دیدگاه سیاسیون اسلام گرای اینده که تشکیل شده از برخی دیدگاه های اصلاح طلب ها و اصولگرایان می باشد

  2. می گوید

    خود ایشان مدعی است که دیدگاههایش منطبق بر دیدگاههای شهید مطهری است

  3. محمودیان می گوید

    بسیار مفید و عالی
    سپاسگذارم

  4. می گوید

    علامه درس خونده. وگرنه همین افکار آزادی گرا درباره ازادی بیان را هم نداشت.

  5. می گوید

    آقای مطهری منطبق بر دیدگاه های منفعت طلبی است
    شما به اولین قانونی که ایشان در پی اصلاح آن در مجلس بود توجه کنید

درج دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.