داخلی صفحه دیدگاه آرشيو يادداشت
 
تقویم‌زدگی، مادر بی‌تاریخی
مسعود صادقی
تقویم‌زدگی یعنی مناسبت‌سازی بی‌ضابطه و زیاده از حد و ترویج تصنعی و تکلف‌آمیز آن. وقتی‌که مواجهه یک دولت و/یا ملت با تاریخ به گزینش و برجسته‌سازی چند یادبود و مناسبت تقلیل می‌یابد، پدیده تقویم‌زدگی رخ می‌دهد. یعنی مردمان احساس می‌کنند به‌جای آینده، در گیرودار گذشته‌اند و موظف هستند هرساله روزهایی را اجباراً با یاد گذشته سر کنند.
مسعود صادقی(پژوهشگر فلسفه و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه)
مسعود صادقی(پژوهشگر فلسفه و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه)
این سنخ از مواجهه با تاریخ چند کاستی و ایراد دارد ازجمله اینکه تاریخ را شرحه شرحه و کاریکاتوری منعکس می‌سازد. دیگر آنکه مانع تحلیلی درست از سیر حقیقی تاریخ و روند طبیعی آن می‌گردد. سوم آنکه مردم را از توجه واقعی و عمیق به تاریخ بازداشته و دلزده می‌کند. چهارم آنکه به‌شدت زمینه اسطوره‌سازی دستوری و تصنعی از برخی اشخاص یا وقایع را فراهم می‌آورد. پنجم اینکه زمان حال را گرفتار گذشته و معطوف به آن می‌سازد حال‌آنکه باید گذشته و تاریخ را در خدمت ساختن آینده قرار دهد.
 
در وضعیت تقویم زدگی، همیشه تحلیل تاریخی به تکریم یک مناسبت و تشریفات مناسبتی تقلیل می‌یابد. تقویم زدگی، نوعی مسخ تاریخ است که نهایتاً هم به نسخ آن می‌انجاند. یعنی وقتی ما تقویم‌زده شدیم و تاریخ را معوج، مبهم، دستوری، غیرتحلیلی و مناسبتی مرور کردیم نهایتاً گرفتار"بی‌تاریخی"می‌شویم. بی‌تاریخی هم چیزی نیست جز فقدان آگاهی و توجه عمیق به تاریخ خویشتن. تقویم‌زدگان یا از تاریخ دلزده می‌شوند یا گمان می‌کنند از آن بی‌نیاز هستند. اما هر دو حالت، لبه‌های قیچی تقویم‌زدگی هستند و رشته ارتباط و انس متاملانه با گذشته را قطع می‌کنند.
 
البته عنوان تقویم‌زدگی هرگز به معنای نفی توجه به تقویم و تقویم‌سازی و برگزاری یادبودها و تکریم مناسبت‌ها نیست؛ سخن بر سر این است که نباید تقویم جایگزین تاریخ شود. تقویم مملو از مناسبت‌های گزینشی و رسمی است ولی تاریخ یک روند درازدامن و پیچیده. تقویم به ما یک روز یا لحظاتی از تاریخ را یادآور می‌شود و تاریخ، روزگاران و دوره‌ها را. تقویم، مناسبت‌ها را منعکس می‌کند و تاریخ، مناسبات را. تقویم در پی برگزاری تجلیل و یادبود است و تاریخ در پی برانگیختن تحلیل و یادآوری.
 
البته از تقویم و تقویم‌سازی، گریزی نیست. تقویم لازمه زیست متمدنانه است. اما می‌توان تقویم ساخت و داشت اما تقویم‌زده نبود. تقویم‌زدگی ابزار قابلی است برای بازتولید ایدئولوژی. از آنجا که تنظیم و تعیین مناسبت‌های تقویم در انحصار قدرت‌ها است بنابراین بیانگر اراده قدرت و تاریخ مطلوب آن است. قدرت‌ها همواره برهه‌ای از تاریخ را به‌شدت برجسته و بخش‌هایی دیگر را نادیده می‌گیرند. وقتی در تقویم یک کشور، چندین و چند مناسبت فقط از یک سال یا یک دهه انتخاب می‌شود و از چندین دهه یا حتی سده دیگر به‌ندرت یک مناسبت ثبت می‌گردد یعنی تقویم‌زدگی به شکلی سیستماتیک و سیاسی رخ داده است. گویی تاریخ، فقط در دوره‌ای کوتاه اهمیت داشته و در ادوار طولانی‌تر فاقد اهمیت بوده است.
 
کد مطلب: 7874
Share/Save/Bookmark
 
تاریخ انتشار : دوشنبه ۲۹ مرداد ۱۳۹۷
ساعت انتشار : ۰۱:۲۶
 
 


انتشار یافته : ۰نظر     در صف انتشار : ۰نظر     تکراری،غير قابل انتشار : ۰نظر